De naam
“Žnjan” (ongeveer uitgesproken als “ZHNY-an”) stamt uit de oude Kroatische en Dalmatische woordenschat. De precieze etymologie is omstreden, maar men gelooft dat de naam is afgeleid van een term die verband houdt met het kustlandschap van het gebied. In Split weerspiegelen plaatsnamen vaak eeuwen van Dalmatische, Venetiaanse en Kroatische taallagen.
De vroege geschiedenis
Het grootste deel van haar geschiedenis was het gebied van Žnjan een rustige strook kust op het zuidoostelijke schiereiland van Split. Terwijl de oude stad (het paleis van Diocletianus, gebouwd rond 305 n.Chr.) zich aan de westkant ontwikkelde, bleef de oostelijke kustlijn landelijk — gebruikt voor visserij, landbouw en veeteelt.
De kiezeloever werd gebruikt door plaatselijke vissers en, in de zomer, door gezinnen uit nabijgelegen wijken die er kwamen zwemmen. Er was geen enkele formele infrastructuur — geen promenade, geen voorzieningen, alleen kustlijn.
Het Joegoslavische tijdperk (1945–1991)
Tijdens de socialistische periode breidde Split zich snel uit naar het oosten. De wijk Žnjan ontwikkelde zich tot een woongebied met appartementenblokken die kenmerkend waren voor de Joegoslavische stedenbouw. Het strand zelf bleef grotendeels onontwikkeld in vergelijking met Bačvice, dat als “stadsstrand” meer aandacht kreeg vanwege de centrale ligging en de zandoever.
Toch bouwde Žnjan onder de bewoners een reputatie op als een langer, ruimer alternatief voor de kleinere stadsstranden. Gezinnen namen hun eigen spullen mee en brachten de dag door op de kiezeloever.
De jaren 1990–2000: informele ontwikkeling
Na de Kroatische onafhankelijkheid (1991) maakte het strandgebied een informele commerciële ontwikkeling door:
- Langs de oever verschenen kleine strandbars en cafés
- Aanbieders van watersport openden verhuurpunten
- Het parkeren werd chaotisch naarmate het gebied populairder werd
- De infrastructuur bleef achter — beperkt aantal toiletten, douches en fatsoenlijke paden
Begin jaren 2000 was Žnjan qua bezoekersaantallen het drukst bezochte strand van Split, maar de voorzieningen waren niet in verhouding tot de populariteit. Het contrast tussen de prachtige kustlijn en het gebrek aan infrastructuur werd een terugkerend thema in de lokale politiek.
De concessie en planning (1998–jaren 2020)
Het idee om Žnjan te transformeren gaat verder terug dan de meesten beseffen. De oorsprong van het project ligt in 1998, maar het kostte decennia om de politieke wil en financiering bijeen te brengen.
Belangrijke mijlpalen in de planningsfase:
- 1998: eerste formele plannen voor een integrale ontwikkeling van het strand van Žnjan
- 2014: de stad Split richt Spalatum D.M.C. d.o.o. op (een gemeentelijk toerismebedrijf), later in 2021 omgedoopt tot Žnjan d.o.o.
- 2017: er wordt een internationale architectuurwedstrijd gehouden voor het ontwerp van het Žnjan-plateau
- Februari 2018: architect Ante Kuzmanić wordt als winnaar van de wedstrijd gekozen — zijn ontwerp gaf voorrang aan openbare ruimte, groene infrastructuur en mediterrane identiteit
- November 2022: Žnjan d.o.o. tekent een concessie van 40 jaar met de Kroatische overheid voor het hele strandcomplex
- Milieueffectrapportages en afstemming op de EU-infrastructuurnormen
De visie: Žnjan transformeren tot een stedelijk strand van wereldklasse met behoud van de openbare toegang en het Dalmatische karakter van de kustlijn.
De transformatie van 45,77 miljoen euro (2024–2025)
De renovatie — officieel het project Žnjanski Plato genoemd — was een van de grootste publieke strandinvesteringen uit de Kroatische geschiedenis. Gefinancierd met een investering van 45,77 miljoen euro, waaronder 13,94 miljoen euro uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (78,49% van de 17,76 miljoen euro aan subsidiabele kosten in het kader van het ITU-programma 2021–2027).
Tijdlijn
| Datum | Mijlpaal |
|---|---|
| Januari 2024 | Bouwvergunningen afgerond |
| 2 februari 2024 | Officieel begin van de bouw (ceremonie met burgemeester Ivica Puljak) |
| Zomer 2024 | Toegankelijk strand opent vroeg — eerste deel van het complex |
| Eind 2024 | Betonwerk voltooid; montage van de amfitheaterkoepel begint |
| December 2024 | FINA-veiling voor de huur van 11 paviljoenen |
| 30 januari 2025 | Huurovereenkomsten getekend (looptijd 10 jaar) |
| Begin 2025 | Stalen koepel van het amfitheater voltooid |
| Maart 2025 | Afwerking van de beplanting |
| 21 juni 2025 | Grootse opening (eerste zomerdag) |
Belangrijkste partijen
- Architect: Ante Kuzmanić (winnaar van de wedstrijd, 2018)
- Hoofdaannemer: Lavčević d.d. + Lavčević-inženjering d.o.o. (Split)
- Toezicht: Geoprojekt d.d. + Sedra Consulting d.o.o.
- Beheerder: Žnjan d.o.o. (directeur: Marijan Ciprijan)
Infrastructuur
| Element | Details |
|---|---|
| Totale concessieoppervlakte | 218.322 m² (zee: 95.176 + land: 123.146) |
| Promenade | 2+ km heringericht, gescheiden voet- en fietspaden |
| Paviljoengebouwen | 11 nieuwe gebouwen (3 restaurants, 6 bistro’s/cafés, 1 minimarkt, 1 kiosk) |
| Ondergrondse garage | 530 parkeerplaatsen (2 niveaus) |
| Buitenparkeren | 451 plaatsen |
| Amfitheater | Openluchtlocatie met een kenmerkende stalen koepel |
| Groenaanleg | ~730 bomen/palmen, 12.815 inheemse struiken, ~48.000 m² groen |
| Skatepark | ~1.200 m² |
| Speeltuin | ~600 m² |
| Nutsvoorzieningen | Volledige infrastructuur voor water, riolering, elektriciteit en glasvezel |
Ontwerpfilosofie
Het ontwerp van Ante Kuzmanić gaf voorrang aan openbare ruimte, groene infrastructuur en mediterrane identiteit. De paviljoengebouwen vormen een architectonisch samenhangend geheel — een moderne mediterrane stijl die de kustlijn aanvult in plaats van te overheersen. De gebouwen zijn laagbouw, gebruiken natuurlijke materialen en behouden de zichtlijnen op zee vanaf de promenade.
Openbare toegang
Een kernprincipe van de renovatie: het strand blijft gratis en openbaar. De ondernemingen in de paviljoenen werken met huurcontracten van 10 jaar die via een transparante FINA-veiling zijn toegewezen (december 2024) en die de stad 2,8 miljoen euro aan jaarlijkse huurinkomsten opleveren. Het strand zelf, de promenade en alle openbare voorzieningen zijn gratis voor iedereen toegankelijk.
Het “Miami van Split”
De transformatie leverde Žnjan in de Kroatische en internationale media de bijnaam “Miami van Split” op. De vergelijking — hoe vleiend ook — verwijst naar de beachclubcultuur, de verlichte promenade en de chique sfeer van de nieuwe paviljoenlocaties.
De bijnaam bleef hangen omdat Žnjan werkelijk veranderde van een onderontwikkeld kiezelstrand in een moderne, doordacht ontworpen strandbestemming. De schaal van de verandering was indrukwekkend — bezoekers die het oude Žnjan kenden, herkennen het nieuwe nauwelijks.
De grootse opening: 21 juni 2025
Op zaterdag 21 juni 2025 — de eerste zomerdag — onthulde Split officieel het herrezen strand van Žnjan. Burgemeester Tomislav Šuta verklaarde: “We hebben een plek gewonnen die meer is dan alleen een strand. Het is een ontmoetingsplek waar burgers kunnen genieten van diverse evenementen, culturele activiteiten en sportprogramma’s die van groot belang zijn voor Split.”
De ceremonie werd bijgewoond door minister Tonči Glavina, parlementsleden en stadsbestuurders. Het entertainment omvatte optredens van TBF, Ante Gelo met orkest, Zorica Kondža, Albina, Goran Karan en Tajči, naast moderne dans, acrobatiek, een lichtshow met drones en vuurwerk — gepresenteerd door Iva Šulentić en Tarik Filipović.
De openingsleuze vatte de plaatselijke trots samen: “Pored našeg Žnjana, ča će nam Copacabana” (“Met ons Žnjan, wie heeft er nog Copacabana nodig?”).
Het eerste seizoen (zomer 2025) was een succes en vestigde Žnjan als hét topstrand van Split.
De wijk vandaag
Žnjan is niet langer alleen een strand — het is uitgegroeid tot een van de meest gewilde woonwijken van Split:
- Moderne appartementsgebouwen naast oudere woonblokken
- Een groeiende horecasector (nieuwe hotels, waaronder de komende Mövenpick)
- Uitstekende vervoersverbindingen (buslijnen 8 en 15 naar het stadscentrum)
- Supermarkten, apotheken en diensten op loopafstand
- Een wijk die strandleven combineert met stedelijk gemak
Wat staat er te gebeuren?
Het gebied van Žnjan blijft zich ontwikkelen:
- Hotel Mövenpick Žnjan — het eerste Mövenpick-hotel van Kroatië, opening in 2026, met een infinity pool op het dak en 156 kamers
- Aquapark — er is een openbare aanbesteding uitgeschreven voor een aquaparkconcessie binnen het strandcomplex
- Duik- en windsurfclubs — afzonderlijke concessieaanbestedingen voor speciale watersportfaciliteiten
- Toeristische medische kliniek — een voorziening van 36,57 m² die van juni tot september operationeel is
- Culturele programmering — de evenementenkalender van het amfitheater wordt elk seizoen uitgebreid
- Volgroeien van de beplanting — de 730 nieuw geplante bomen zullen de komende jaren tot een volle kroon uitgroeien
Het verhaal van Žnjan is dat van een wijk die haar potentieel eindelijk waarmaakt. De kustlijn was altijd al prachtig — nu is de infrastructuur dat ook.